Συμβαίνει όλο και πιο συχνά στις γειτονιές της μικρής μας πολιτείας: μια παρέα ανθρώπων —ενήλικες, εργαζόμενοι, γονείς στην πλειοψηφία τους που ξεκλέβουν δέκα λεπτά ηρεμίας— κοντοστέκονται σε ένα πεζοδρόμιο. Η κουβέντα ανάβει, ένα γέλιο ξεφεύγει, η ώρα είναι 10:50 το βράδυ. Πριν καν συμπληρωθεί το δεκάλεπτο, ένα παράθυρο ανοίγει με πάταγο και μια ηλικιωμένη γυναίκα αρχίζει να «μαλώνει» έξαλλη την παρέα με ύφος που δεν θα χρησιμοποιούσε ούτε ο δάσκαλος σε μαθητή στα 60s.
Το περιστατικό αυτό δεν είναι μεμονωμένο. Και δεν γίνεται μόνο σε παρέες νεαρών που “κάνουν φασαρία”. Είναι το σύμπτωμα μιας εποχής όπου η «ασπίδα» της ηλικίας χρησιμοποιείται όλο και πιο συχνά ως δικαιολογία για την απόλυτη αγένεια.
Η ηλικία δεν είναι «ελευθέρας» για την τοξικότητα
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι ένας άνθρωπος μεγαλύτερης ηλικίας χρειάζεται την ησυχία του. Όμως, υπάρχει μια τεράστια απόσταση ανάμεσα στο «Σας παρακαλώ, θα μπορούσατε να κάνετε λίγη ησυχία;» και στο να απευθύνεσαι σε σαραντάρηδες σαν να είναι άτακτα πρωτάκια.
Η ιδέα ότι «επειδή είμαι μεγαλύτερος, μπορώ να μιλάω όπως θέλω» έχει δημιουργήσει μια σειρά από καθημερινούς «δικαστές» της γειτονιάς. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι που θα βγουν εκτός εαυτού:
- Για ένα παρκαρισμένο αυτοκίνητο που δεν ενοχλεί κανέναν, αλλά απλώς βρίσκεται «στο δικό τους» κομμάτι του δημόσιου δρόμου.
- Για τα νερά στα αυλάκια του τετραγώνου, λες και το πεζοδρόμιο είναι προέκταση του σαλονιού τους.
- Για το κλάμα ενός μωρού στο διπλανό διαμέρισμα, λες και η ζωή μπορεί να μπει σε σίγαση με το πάτημα ενός κουμπιού.
- Για τα παιδιά που φωνάζουν την ώρα του διαλείμματος σε μια δραστηριότητα και απειλούνται με συγκέντρωση υπογραφών ώστε να “κλείσει” ο χώρος!
Η παγίδα του «είναι μεγάλη γυναίκα, άστην»
Συνήθως, οι γύρω αντιδρούν με ένα συγκαταβατικό χαμόγελο. «Έλα μωρέ, μεγάλη γυναίκα είναι, έχει τα δικά της». Αυτή η ανοχή, όμως, τροφοδοτεί μια ιδιότυπη κοινωνική ασυλία. Πολλοί ηλικιωμένοι εργαλειοποιούν την ηλικία τους για να βγάλουν απωθημένα ή θυμό, θεωρώντας πως η ημερομηνία γέννησης τους απαλλάσσει από τους κανόνες της στοιχειώδους καλής συμπεριφοράς.
Όταν απαιτείς σεβασμό, οφείλεις να τον δείχνεις. Η επιθετικότητα με το «καλησπέρα» ακυρώνει το όποιο δίκιο μπορεί να έχεις για την αναστάτωση της κοινής ησυχίας. Αν στη θέση της γιαγιάς ήταν ένας 30άρης που ούρλιαζε με τον ίδιο προσβλητικό τρόπο, θα τον ανεχόμασταν; Μάλλον όχι. Γιατί λοιπόν επιτρέπουμε στην ηλικία να γίνεται προκάλυμμα για την κακεντρέχεια;
Η ουσία του θέματος
Ο σεβασμός προς τους πρεσβύτερους (και προς όλους του ανθρώπους!!!) είναι θεμέλιο της κοινωνίας μας, αλλά δεν είναι λευκή επιταγή. Οι 40άρηδες της ιστορίας μας —άνθρωποι με ευθύνες και καθημερινό άγχος— δεν «έβγαλαν κανέναν από τη βολή του» με δέκα λεπτά γέλιου. Αντίθετα, η τοξική αντίδραση ήταν αυτή που τάραξε την κοινωνική ισορροπία.
Η γειτονιά είναι ένας ζωντανός οργανισμός. Χρειάζεται κατανόηση, υπομονή και, πάνω από όλα, το μέτρο που φαίνεται να χάνουμε. Ο πραγματικός σεβασμός κερδίζεται με την ευγένεια, όχι με τις φωνές από το μπαλκόνι. Η ηλικία φέρνει σοφία, κι αν κάτι διδάσκει η σοφία, είναι πως το γέλιο και η ζωή στους δρόμους είναι σημάδι υγείας, όχι αιτία πολέμου.
Έχεις αντιμετωπίσει παρόμοια περιστατικά στη γειτονιά σου; Πού πιστεύεις ότι μπαίνει το όριο ανάμεσα στον σεβασμό και την υπομονή στην αγένεια;
