Αιτωλικό: Μια προσωπική μαρτυρία για τον Βιολογικό Καθαρισμό και την αρχή της υποβάθμισης της λιμνοθάλασσας
Είναι πραγματικά πολύ ευχάριστο να βλέπεις τον κόσμο του Αιτωλικού να συσπειρώνεται για τη διάσωση της λιμνοθάλασσας. Θα μου πείτε, καιρός ήταν! Η κατάσταση έχει φτάσει πλέον στο απροχώρητο. Κάλλιο αργά παρά ποτέ, λοιπόν, να βλέπουμε όλες τις συλλογικότητες να ενώνονται και να κινητοποιούνται για ένα τόσο σοβαρό ζήτημα.
Αυτή, όμως, η ιστορία κρατάει χρόνια. Πάνω από 40 χρόνια!
Ποιος θυμάται τι συνέβη πριν από τέσσερις δεκαετίες; Ίσως οι σημερινοί πενηντάρηδες και εξηντάρηδες να έχουν περισσότερες αναμνήσεις από εκείνη την περίοδο και να μπορούν να συμπληρώσουν τα γεγονότα.
Θέλω να μοιραστώ κάποιες προσωπικές μου αναμνήσεις, όπως τις έχω διατηρήσει στη μνήμη μου από τα παιδικά μου χρόνια. Δεν είμαι απόλυτα βέβαιη για τη χρονιά. Έχω την αίσθηση ότι ήμουν ακόμη στο Δημοτικό, πιθανότατα στην Τετάρτη ή την Πέμπτη τάξη. Επομένως, μιλάμε για το πρώτο μισό της δεκαετίας του 1980.
Μια ημέρα μάς ανακοίνωσαν στο σχολείο ότι θα επισκεπτόμασταν τον Βιολογικό Καθαρισμό για να παρακολουθήσουμε τη δοκιμή καλής λειτουργίας και την παράδοσή του από τον εργολάβο. Μάλιστα, μας είπαν ότι, στο πλαίσιο της επίδειξης, κάποιος δημότης θα έπινε νερό που θα έβγαινε από την εγκατάσταση, μετά την επεξεργασία των λυμάτων, ως απόδειξη ότι ήταν καθαρό!
Φτάσαμε στον Βιολογικό Καθαρισμό, όπου είχαν συγκεντρωθεί όλα τα σχολεία του Αιτωλικού: το Πρώτο Δημοτικό, το Δεύτερο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο.
Κάποιος υπάλληλος του Δήμου μάς φώναξε να ανεβούμε στις δεξαμενές για να παρακολουθήσουμε τη διαδικασία επεξεργασίας των λυμάτων. Πρόλαβα και ανέβηκα. Μας εξήγησαν ότι τις είχαν ανοικτές επειδή γινόταν για πρώτη φορά η διαδικασία της ζύμωσης.
Ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που έβλεπα λύματα να κοχλάζουν μέσα στις δεξαμενές!
Ξαφνικά ακούστηκαν οι φωνές των δασκάλων, οι οποίοι, αν θυμάμαι καλά, με την έντονη φωνή του κ. Κολιού ανάμεσά τους, φώναζαν:
«Κατεβάστε τα παιδιά κάτω! Μην γίνει κανένα ατύχημα και καεί κανένα παιδί!»
Η φωνή τους μας κατατρόμαξε και κατεβήκαμε όσο πιο γρήγορα μπορούσαμε.
Στη συνέχεια ήρθε η στιγμή της επίσημης επίδειξης. Μπήκαμε όλοι στον χώρο όπου θα γινόταν η παρουσίαση. Επειδή ήμασταν οι μικρότεροι μαθητές, μας έβαλαν μπροστά για να βλέπουμε καλύτερα. Πίσω μας βρίσκονταν οι μεγαλύτερες τάξεις όλων των σχολείων του Αιτωλικού. Δάσκαλοι, καθηγητές, υπάλληλοι του Δήμου, τοπικοί άρχοντες και παράγοντες. Ήταν πραγματικά όλοι εκεί.
Και πράγματι, ένας πολίτης, πιθανότατα υπάλληλος του Δήμου, πήρε ένα ποτήρι με το νερό που είχε βγει από την εγκατάσταση. Το νερό ήταν διαυγέστατο και εκείνος το ήπιε μπροστά σε όλους μας, θέλοντας να αποδείξει ότι η επεξεργασία είχε πετύχει και ότι το νερό ήταν καθαρό.
Μετά την επίδειξη φύγαμε και επιστρέψαμε στα σχολεία μας.
Θυμάμαι, επίσης, ότι ο Βιολογικός δεν επρόκειτο να λειτουργήσει αμέσως σε κανονική βάση, καθώς θα έπρεπε πρώτα να εκπαιδευτεί κάποιος υπάλληλος στη λειτουργία του μηχανήματος.
Και εδώ αρχίζει το πιο περίεργο κομμάτι της ιστορίας.
Λίγο καιρό μετά τη δοκιμή καλής λειτουργίας και την παράδοση του έργου —δεν μπορώ να προσδιορίσω με ακρίβεια πόσο αργότερα— άρχισε να κυκλοφορεί στο Αιτωλικό η πληροφορία ότι το βασικό μηχάνημα του Βιολογικού Καθαρισμού είχε κλαπεί!
Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι μια ημέρα πέρασε κάποιος από τη γειτονιά μας και βρήκε τον πατέρα μου στην αυλή. Του είπε:
«Τα έμαθες τα νέα; Είπαν ότι έκλεψαν το μηχάνημα του Βιολογικού Καθαρισμού! Και λένε ότι το έκλεψαν οι Ρομά».
Ο πατέρας μου τού απάντησε με απορία:
«Τι να το κάνουν οι Ρομά το μηχάνημα; Σίδερα βρίσκουν εύκολα παντού, ακόμη και έξω από τον Βιολογικό. Το μηχάνημα είναι βαρύ. Πώς το κουβάλησαν; Και τώρα πώς θα λειτουργήσει ο Βιολογικός;»
Εύλογα ερωτήματα, ακόμη και για ένα παιδί που άκουγε τη συζήτηση των μεγάλων.
Θέλω να τονίσω ότι αναφέρω αυτή την πληροφορία αποκλειστικά ως ανάμνηση μιας φήμης που κυκλοφορούσε τότε στην τοπική κοινωνία. Δεν γνωρίζω αν πράγματι συνέβη κλοπή, τι ακριβώς αφαιρέθηκε ή αν υπήρξε κάποια άλλη εξέλιξη. Δεν γνωρίζω επίσης αν έγινε ποτέ έρευνα ή αν καταγράφηκε το περιστατικό σε κάποια εφημερίδα.
Το βέβαιο είναι ότι, μετά από εκείνη την περίοδο, δεν ξαναμάθαμε τίποτα. Δεν θυμάμαι να ακούστηκε ξανά κάτι για το θέμα.
Αυτό που θυμάμαι, όμως, πολύ καλά, είναι το Αιτωλικό εκείνων των χρόνων.
Έκανα μπάνιο στο κανάλι και η θάλασσα ήταν καθαρή. Κάναμε βουτιές με τα μάτια ανοιχτά μέσα στο νερό και μαζεύαμε κοχύλια και βότσαλα από τον βυθό. Τα καλοκαίρια ο Ναυτικός Όμιλος διοργάνωνε αγώνες κολύμβησης, ενώ κάποιοι έκαναν ακόμη και θαλάσσιο σκι με τα μικρά ταχύπλοα σκάφη, τα γνωστά μας κρις κραφτ, που διέθεταν ορισμένοι συμπολίτες μας.
Θυμάμαι, όμως, και το τελευταίο μου μπάνιο στο κανάλι. Ήμουν στην τελευταία τάξη του Δημοτικού. Μπήκα στη θάλασσα και, όταν βγήκα, ολόκληρο το δέρμα μου είχε γεμίσει σπυριά. Από τότε δεν ξαναέκανα μπάνιο στο κανάλι.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, η λιμνοθάλασσα άρχισε να αλλάζει αισθητά. Κάθε χρόνο η εικόνα της γινόταν χειρότερη. Δεν είχε φτάσει βέβαια ακόμη στη σημερινή κατάσταση, με το μαύρο νερό και τον χαρακτηριστικό «τάπητα» που επιπλέει στην επιφάνειά της, αλλά η υποβάθμιση ήταν πλέον ορατή.
Εκείνη περίπου την περίοδο, καθώς άρχισε να γίνεται αισθητό το πρόβλημα, εγκαταστάθηκαν και οι Ρομά στην ανατολική πλευρά του Αιτωλικού, απέναντι από τον Βιολογικό Καθαρισμό, στον δρόμο προς το Μεσολόγγι.
Στη συνέχεια άρχισε να διαδίδεται ότι για τη ρύπανση της λιμνοθάλασσας ευθύνονταν οι Ρομά και ότι αυτοί τη βρώμιζαν.
Δεν γνωρίζω αν υπήρχε οποιαδήποτε πραγματική βάση σε αυτές τις κατηγορίες. Αναφέρω απλώς όσα άκουγα να συζητούνται στην τοπική κοινωνία εκείνα τα χρόνια.
Αυτές είναι οι εικόνες και οι αναμνήσεις που έχω από εκείνη την εποχή. Μπορεί να κάνω λάθος σε κάποιες χρονολογίες ή λεπτομέρειες. Ίσως, όμως, άλλοι συμπολίτες μας, μεγαλύτεροι σε ηλικία ή άνθρωποι που εργάστηκαν τότε στον Δήμο, να θυμούνται περισσότερα.
Και εδώ θα ήθελα να σταθώ.
Μήπως υπάρχουν παλαιότερα δημοσιεύματα σε τοπικές εφημερίδες; Μήπως υπάρχουν πρακτικά του Δημοτικού Συμβουλίου, τεχνικές εκθέσεις, πρωτόκολλα παραλαβής του έργου ή έγγραφα που αφορούν τη δοκιμαστική λειτουργία του Βιολογικού; Μήπως κάποιος θυμάται τι πραγματικά συνέβη με το μηχάνημα που, σύμφωνα με τις φήμες της εποχής, είχε κλαπεί;
Θα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον να μάθουμε αν ο Βιολογικός λειτούργησε ποτέ όπως προβλεπόταν από την αρχική του μελέτη, πότε σταμάτησε να λειτουργεί σωστά και τι συνέβη στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του. Να μάθουμε αν έχει γίνει κάποια συντήρηση του Βιολογικού Καθαρισμού όλα αυτά τα χρόνια. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία, οι Περιβαλλοντικοί Όροι (ΑΕΠΟ) του Βιολογικού Καθαρισμού Αιτωλικού έληξαν τον Δεκέμβριο του 2011 και δεν είχαν ανανεωθεί, σύμφωνα με το πόρισμα ελέγχου της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Αυτό σημαίνει ότι η εγκατάσταση συνέχισε να λειτουργεί χωρίς ανανεωμένη περιβαλλοντική αδειοδότηση. (ΚΥΑ 109071/27-07-2000 – Αρχική περιβαλλοντική αδειοδότηση, ΚΥΑ 128117/16-07-2007 – Ανανέωση – τροποποίηση, Έκθεση Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας 2018 – Λήξη ισχύος στις 31/12/2011)
Επιπλέον, ο έλεγχος της Περιφέρειας το 2024 διαπίστωσε:
– Λειτουργία χωρίς ανανεωμένη ΑΕΠΟ.
– Αποκλίσεις σε μικροβιολογικές παραμέτρους των εκροών.
– Διαρροή λυμάτων προς τη λιμνοθάλασσα από αντλιοστάσιο.
Το μόνο που γνωρίζω με βεβαιότητα είναι η σημερινή εικόνα της λιμνοθάλασσας. Ένα πρόβλημα που το βλέπουμε όλοι, το φωνάζουμε εδώ και δεκαετίες και, δυστυχώς, δεν έχει αντιμετωπιστεί ουσιαστικά.
Η λιμνοθάλασσα δεν ήταν πάντα έτσι. Μεγαλώσαμε μέσα σε αυτήν, κολυμπήσαμε στα νερά της, παίξαμε στις όχθες της και έχουμε ζωντανές μνήμες από μια εντελώς διαφορετική εικόνα του τόπου μας.
Δεν πρέπει να αφήσουμε αυτή την ιστορία να χαθεί. Πρέπει να αναζητήσουμε τι συνέβη, να διασταυρώσουμε τις μαρτυρίες και να βρούμε τα πραγματικά στοιχεία.
Γιατί, αν θέλουμε πραγματικά να σώσουμε τη λιμνοθάλασσα, πρέπει πρώτα να καταλάβουμε πώς φτάσαμε ως εδώ.
Αν κάποιος θυμάται περισσότερα ή διαθέτει έγγραφα και δημοσιεύματα εκείνης της περιόδου, θα ήταν πολύτιμο να τα μοιραστεί.
Δεν γράφω όλα αυτά για να αποδώσω ευθύνες σε κανέναν, ούτε για να αναπαράγω φήμες που κυκλοφορούσαν πριν από σαράντα χρόνια. Τα γράφω γιατί πιστεύω ότι η ιστορία του Βιολογικού Καθαρισμού και της υποβάθμισης της λιμνοθάλασσας πρέπει επιτέλους να ερευνηθεί. Ίσως υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται περισσότερα, ίσως υπάρχουν έγγραφα, δημοσιεύματα και πρακτικά της εποχής. Ας αναζητήσουμε τι πραγματικά συνέβη. Η λιμνοθάλασσα δεν καταστράφηκε μέσα σε μία ημέρα και η αποκατάστασή της δεν μπορεί να γίνει χωρίς να μάθουμε πρώτα τι πήγε στραβά.
(Ημερομηνία Α’ Δημοσίευσης 11.11.2026)
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ : Διαδίκτυο
ΠΗΓΕΣ :
- Αιτωλικό: Παραβάσεις στον Βιολογικό βρήκε η Περιφέρεια
- ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ 2018
- Ενημερωτική απολογιστική Έκθεση έτους 2014 σχετικά με την εφαρμογή της Κ.Υ.Α. 5673/400/1997 «Μέτρα και όροι για την επεξεργασία αστικών λυμάτων» στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος
- ΑΝΑΝΕΩΣΗ-Π.Ο.-ΓΙΑ-ΒΚ-ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ-2007
Βασιλική Σ. Σουλέ
Οικονομολόγος MSC – ΛΟΓΙΣΤΗΣ
ΙΕΣΟΕΛ – Ινστιτούτο Σώματος Ορκωτών Λογιστών Ελεγκτών CPA
ΕΚΠΑ – Master Science – Χρηματοοικονομικά και Έλεγχος
Διάβασε επίσης:
