Κάθε φορά που πάω να γράψω γι’αυτό το θέμα, το μετανιώνω.
Δεν έχω καμία εμπιστοσύνη στις αντιδράσεις όσων το διαβάσουν. Έχω ακούσει πολλά και μου έχουν μιλήσει πολύ άσχημα όταν μιλάω για αντιτσιγγανισμό και ρατσισμό στους Ρομά. “Πάρτους σπίτι σου αν τους θες” και τέτοια.
Όμως, έχω φτάσει και στο άλλο άκρο. Δε γράφω ούτε τα αρνητικά με όλες τις δυσκολίες συμβίωσης με τους Ρομά στο Αιτωλικό, με μια κατάσταση που έχει φτάσει στο απροχώρητο, μόνο και μόνο γιατί σκέφτομαι ότι θα ξεσηκώσω όσους είναι ήδη θερμοκέφαλοι.
Δεν είναι εύκολο να ζούμε πλέον όπως ζούσαμε. Καθημερινά αντιμετωπίζουμε προκλήσεις, που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Νιώθω την ένταση που δημιουργείται και τη δυσφορία πολλών Αιτωλικιωτών. Και δεν έχουν πάντα άδικο, ούτε είναι όλοι υπερβολικοί.
Αλλά αυτό που με εξοργίζει είναι η ευκολία με την οποία οι Ρομά γίνονται ο εύκολος στόχος για τα πάντα: για κάθε κλοπή, για κάθε βανδαλισμό, για κάθε μικροπαράβαση. Χαρακτηρισμοί γεμάτοι κακία και φόβο για “τους γύφτους που μας κλέβουν και παίρνουν τα επιδόματα”.
Δεν φταίνε, όμως, για όλα οι Ρομά. Έχω δει με τα μάτια μου και παιδιά από το Αιτωλικό να καταστρέφουν παιδικές χαρές, να μουτζουρώνουν τοίχους, να σπάνε τα παγκάκια και να πετάνε σκουπίδια, αλλά κανείς δεν τα κατηγορεί τόσο εύκολα. Γιατί; Γιατί είναι “δικά μας παιδιά”. Η στοχοποίηση των Ρομά γίνεται αυτόματα. Η καχυποψία εναντίον τους είναι ενστικτώδης, και κάπου εκεί χάνεται η αλήθεια.
Ναι, υπάρχει παραβατικότητα στους Ρομά, ναι, υπάρχει δυσκολία στην καθημερινή συμβίωση. Το έχω βιώσει κι εγώ. Μου έχουν μιλήσει άσχημα, μου έχουν κλέψει προσωπικά αντικείμενα και έχω δει και πώς οδηγάνε που φοβάμαι να κυκλοφορήσω με τα παιδιά μου. Αλλά το να κατηγορούμε συλλήβδην όλους τους Ρομά δεν είναι λύση. Είναι ένας δρόμος που οδηγεί μόνο σε περισσότερη αποξένωση και βία.
Αυτό που πολλοί δεν καταλαβαίνουν είναι πως οι Ρομά είναι κομμάτι της κοινωνίας μας. Υπάρχουν και ζουν εδώ μαζί μας. Μπορεί να μη ζουν με τους ίδιους κανόνες ή να μην έχουν τις ίδιες ευκαιρίες, αλλά πώς περιμένουμε να ενσωματωθούν όταν τους έχουμε στο περιθώριο; Πώς θα μάθουν να σέβονται, αν δεν τους δώσουμε ποτέ την ευκαιρία να μάθουν τι σημαίνει αυτό;
Σκεφτείτε ένα παιδί που μεγαλώνει σε ένα σπίτι όπου οι γονείς του δεν ξέρουν να γράφουν και να διαβάζουν. Που δεν έχει τα εφόδια ούτε την καθοδήγηση για να καταλάβει τι σημαίνει «σεβασμός» ή «ευθύνη». Πώς θα μάθει αυτά τα βασικά, αν κανείς δεν του τα δείξει; Εμείς που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας με όλα τα προνόμια της εκπαίδευσης και της μόρφωσης, και πάλι κάνουμε χίλια λάθη. Τι να πούμε για τους ανθρώπους που δεν είχαν ποτέ αυτές τις ευκαιρίες;
Σκέφτομαι πολλές φορές τι θα μπορούσαμε να κάνουμε πρακτικά. Αν “υιοθετήσει” κάθε οικογένεια μια ομάδα παιδιών Ρομά; Όχι με την κυριολεκτική έννοια, αλλά με την έννοια της προσφοράς. Να φροντίσουμε να πάνε στο σχολείο, να έχουν τα βασικά, να τους δώσουμε μια διέξοδο, να τους δείξουμε ότι υπάρχει κάτι άλλο πέρα από τον κύκλο στον οποίο ζουν. Ή αν στο σχολείο το τμήμα ένταξης λειτουργούσε όλη τη μέρα και όχι λίγες μόνο ώρες; Να ασχολούταν αποκλειστικά ο εκπαιδευτικός μαζί τους για να μάθουν να γράφουν, να διαβάζουν, να ακούσουν ιστορίες, να ανοίξει ένας νέος δρόμος πέρα από αυτόν που ζουν στα σπίτια τους.
Για παράδειγμα στη Φλώρινα, η κατάσταση φαίνεται πολύ διαφορετική. Εκεί, μέσα από τις δράσεις της UNICEF και της τοπικής κοινότητας, οι Ρομά έχουν γίνει αποδεκτοί από την κοινωνία, τους έδωσαν ευκαιρίες. Δημιουργήθηκαν ομάδες γυναικών, έγινε ενημέρωση για την υγιεινή, τον εμβολιασμό, την προετοιμασία των παιδιών για το σχολείο. Στην εκπαιδευτική δράση, τα παιδιά έμαθαν μέσα από παραμύθια για τη διαχείριση του νερού, ένα θέμα που αγγίζει την καθημερινότητά τους και τους έδωσε αφορμές να δημιουργήσουν και να συμμετάσχουν.
Έδωσαν ευκαιρίες, εστίασαν στην εκπαίδευση και την ένταξη. Στη Φλώρινα, οι Ρομά δεν είναι ξένοι που ζουν δίπλα στους κατοίκους, είναι συμπολίτες τους που μοιράζονται κοινές αξίες και στόχους. Ίσως αυτός είναι ο δρόμος που θα μπορούσαμε να ακολουθήσουμε κι εμείς εδώ.
Δεν ξέρω αν είναι εύκολο να αλλάξει η κατάσταση. Και σίγουρα σε κανέναν μας δεν αρέσει. Αλλά ξέρω σίγουρα πως οι γενικές συρράξεις και οι διωγμοί δεν είναι η λύση. Αν διώξουμε τους Ρομά από το Αιτωλικό, το πρόβλημα δε θα λυθεί. Απλώς θα μεταφερθεί αλλού, και κάποιος άλλος θα αντιμετωπίσει τα ίδια προβλήματα. Χρειάζεται μια συλλογική προσπάθεια, μια κοινή δράση για να τους βοηθήσουμε να ενσωματωθούν και να νιώσουμε κι εμείς πιο ασφαλείς. Αυτό, βέβαια, δεν θα συμβεί μέσα σε μια νύχτα, αλλά κάθε μικρό βήμα μπορεί να οδηγήσει σε μια καλύτερη συμβίωση, χωρίς φόβο και προκαταλήψεις.
Είμαστε έτοιμοι να κάνουμε αυτό το βήμα;
Όλα τα άρθρα σε αυτή την ιστοσελίδα προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα. Απαγορεύεται ρητά η αναδημοσίευση, αναπαραγωγή, διανομή ή μετάδοση του περιεχομένου χωρίς την προηγούμενη γραπτή συγκατάθεση του συντάκτη. Για οποιαδήποτε χρήση του υλικού, παρακαλούμε επικοινωνήστε με τον διαχειριστή της ιστοσελίδας.
