Λιμνοθάλασσα: Τι έγινε, τι δεν έγινε και ποιος απαντά σήμερα;

Η ιστορία των έργων, του ευτροφισμού και των ευθυνών – για όσους γνωρίζουν, αλλά και για όσους πρέπει να γνωρίζουν.

Τις τελευταίες ημέρες, με αφορμή όσα συμβαίνουν ξανά στη λιμνοθάλασσα και τη συζήτηση για το φαινόμενο του ευτροφισμού, ακούγονται πολλά. Ίσως λοιπόν είναι η κατάλληλη στιγμή να θυμηθούμε την πραγματική διαδρομή αυτής της υπόθεσης. Όχι για να κάνουμε ένα μάθημα ιστορίας. Αλλά για να γνωρίζουν όσοι δεν γνωρίζουν, να θυμηθούν όσοι γνωρίζουν και, κυρίως, να αποδοθούν οι ευθύνες εκεί όπου πραγματικά ανήκουν.

Και κάτι σημαντικό από την αρχή:

Όσα αναφέρονται παρακάτω δεν αποτελούν προσωπικούς ισχυρισμούς ούτε αναμνήσεις που επιδέχονται διαφορετικές ερμηνείες. Είναι γεγονότα που τεκμηριώνονται. Υπάρχουν μελέτες, αποφάσεις, εγκρίσεις χρηματοδότησης, διοικητικές πράξεις και αναρτήσεις στη Διαύγεια. Υπάρχουν ημερομηνίες, ποσά και επίσημα έγγραφα. Τα τεκμήρια υπάρχουν. Και τα τεκμήρια δεν αμφισβητούνται με λόγια. Γιατί σε αυτή την ιστορία υπήρξαν μελέτες, χρηματοδοτήσεις, Υπουργεία, Περιφέρεια, Φορέας Διαχείρισης, Δήμος και συγκεκριμένοι άνθρωποι που εργάστηκαν ώστε να δρομολογηθούν λύσεις.

Το ερώτημα πλέον είναι πολύ απλό:

Τι από όλα αυτά έγινε; Τι δεν έγινε; Πού βρίσκεται σήμερα το έργο; Και ποιος είναι επιτέλους αρμόδιος να μας δώσει επίσημες απαντήσεις;

Δεν ισχυρίζομαι ότι ως τότε Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου τα έκανα όλα σωστά. Έκανα λάθη. Και η δημοτική μας αρχή έκανε λάθη. Ίσως κάποιες φορές ο υπέρμετρος εγωισμός, η ένταση και η πίεση μιας δύσκολης καθημερινότητας να μας στέρησαν τη δυνατότητα να εξηγήσουμε στους πολίτες όσα πραγματικά γίνονταν.

Όμως υπάρχει κάτι που επίσης δεν μπορεί να αμφισβητηθεί:

Δουλέψαμε. Σχεδιάσαμε. Ωριμάσαμε έργα. Αναζητήσαμε χρηματοδοτήσεις. Και αφήσαμε πίσω μας συγκεκριμένα έργα και συγκεκριμένες λύσεις. Και γι’ αυτά υπάρχουν αποφάσεις, εγκρίσεις και επίσημα δημόσια έγγραφα.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Αιτωλικό και συνολικά η προστασία της λιμνοθάλασσας.

Για τον Βιολογικό του Αιτωλικού, επί της δικής μας δημοτικής αρχής προχωρήσαμε τη μελέτη, τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις και τη διαδικασία χρηματοδότησης, ώστε το έργο να εγκριθεί και να δρομολογηθεί. Στην πορεία ο σχεδιασμός βελτιώθηκε και εξελίχθηκε, όπως είναι φυσικό να συμβαίνει σε ένα μεγάλο τεχνικό έργο. Όμως η αφετηρία του είναι συγκεκριμένη και αποδεικνύεται από τα επίσημα στοιχεία: είναι ένα έργο που σχεδιάσαμε, ωριμάσαμε και δρομολογήσαμε ως δημοτική αρχή. Ο βασικός σχεδιασμός ήταν ξεκάθαρος: να αντιμετωπιστεί οριστικά το πρόβλημα του Βιολογικού του Αιτωλικού και να υπάρξει μία ασφαλής και βιώσιμη λύση για τη διαχείριση των λυμάτων, σε συνδυασμό με την απαιτούμενη αναβάθμιση των σχετικών υποδομών. Το έργο προχώρησε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, με τη συμβολή της τότε αρμόδιας Ευγενίας Φωτονιάτα, και δημιουργήθηκε πλέον η ανάγκη για το επόμενο μεγάλο βήμα: την αναβάθμιση και επέκταση της ΕΕΛ Οινιαδών, ώστε να μπορεί να εξυπηρετήσει με ασφάλεια και επάρκεια τον συνολικό σχεδιασμό.

2018 – Δεν περιμέναμε. Μπήκαμε μπροστά.

Το 2018, ως Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, μαζί με τον Φορέα Διαχείρισης της Λιμνοθάλασσας, επισκεφθήκαμε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και συναντηθήκαμε με τον αρμόδιο Γενικό Γραμματέα. Παρουσιάσαμε συνολικά τις ανάγκες της περιοχής και προτείναμε συγκεκριμένα έργα που έπρεπε να αποτελέσουν την επόμενη φάση παρέμβασης για τη λιμνοθάλασσα και το Αιτωλικό. Δεν πήγαμε μόνο με αιτήματα. Υπήρχαν ώριμες μελέτες, υπήρχε προεργασία και υπήρχε συγκεκριμένος σχεδιασμός. Αυτές τις μελέτες θέσαμε στη διάθεση του Υπουργείου, ώστε να αποτελέσουν τη βάση για τα έργα που έπρεπε να ακολουθήσουν.

Και εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που θεωρώ σήμερα ακόμη σημαντικότερη:

Τα έργα μέσα στη λιμνοθάλασσα δεν ήταν αρμοδιότητα του Δήμου. Δική μας ευθύνη ήταν τα έργα αποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού. Και εκεί κάναμε αυτό που έπρεπε: ωριμάσαμε, δρομολογήσαμε και εξασφαλίσαμε τη χρηματοδότηση του έργου. Θα μπορούσαμε λοιπόν να είχαμε σταματήσει εκεί. Να πούμε: «Δεν είναι δική μας αρμοδιότητα». Δεν το κάναμε. Γιατί ως Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου θεωρούσα – και εξακολουθώ να θεωρώ – ότι ένας Δήμαρχος δεν μπορεί να κοιτάζει μόνο μέχρι εκεί που τελειώνει τυπικά η αρμοδιότητά του, όταν μπροστά του υπάρχει ένα ζήτημα που αφορά ολόκληρο τον τόπο. Μπήκα μπροστά ως Δήμαρχος, αλλά και ως δημότης και ως πολίτης αυτού Από αυτή τη λιμνοθάλασσα εξαρτάται η ποιότητα της ζωής μας, το περιβάλλον μας, η οικονομία μας και η ίδια η ταυτότητα του τόπου μας. Εξαρτώνται άνθρωποι και οικογένειες που ζουν από αυτήν. Οι αλιείς μας, οι επαγγελματίες μας, οι άνθρωποι της παραγωγής και της εστίασης, ο τουρισμός μας. Γι’ αυτό αναζητήσαμε τους αρμόδιους, χτυπήσαμε πόρτες, καταγράψαμε ανάγκες, παρουσιάσαμε μελέτες και πιέσαμε για λύσεις, ακόμη και εκεί όπου η τυπική αρμοδιότητα δεν ανήκε στον Δήμο. Γιατί άλλο πράγμα η αρμοδιότητα και άλλο η ευθύνη απέναντι στον τόπο σου.

Αυτή ακριβώς η ευθύνη, κατά τη γνώμη μου, έπρεπε να έχει συνέχεια. Οι δύο δημοτικές αρχές που ακολούθησαν από το 2019 μέχρι σήμερα μπορεί να μην είχαν ούτε αυτές την τυπική αρμοδιότητα για τα έργα της λιμνοθάλασσας. Είχαν όμως την ίδια υποχρέωση να ενδιαφερθούν. Να πάρουν πρωτοβουλίες. Να καταγράψουν τι είχε γίνει και τι απέμενε. Να παρακολουθήσουν τις μελέτες και τις χρηματοδοτήσεις. Να πιέσουν Υπουργεία, Περιφέρεια και αρμόδιους φορείς. Να απαιτήσουν χρονοδιαγράμματα. Και όταν κάτι καθυστερούσε, να ρωτήσουν δημόσια: «Γιατί;» Γιατί κανείς δεν μπορεί να απαντά για πάντα: «Δεν είναι δική μου αρμοδιότητα». Όταν ζεις εδώ, όταν εκπροσωπείς αυτούς τους ανθρώπους και όταν βλέπεις τη λιμνοθάλασσα μπροστά σου κάθε μέρα, η προστασία της γίνεται υπόθεση όλων μας.

Το 2019, ως δημοτική αρχή, παραδώσαμε αυτή την παρακαταθήκη. Όμως η δική μου σχέση με αυτή την προσπάθεια δεν σταμάτησε όταν ολοκληρώθηκε η θητεία μου ως Δημάρχου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου. 2021 – Από άλλο μετερίζι, για τον ίδιο τόπο. Το 2021 βρέθηκα πλέον στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Από ένα διαφορετικό μετερίζι, αλλά γνωρίζοντας από πρώτο χέρι όλη την προεργασία που είχε προηγηθεί, συνέχισα να δουλεύω για την ίδια υπόθεση. Με υπουργό τον Σπήλιο Λιβανό, ένα έργο που κινδύνευε να χαθεί διασώθηκε και ξαναμπήκε σε τροχιά, με χρηματοδότηση που άγγιζε τα 19 εκατομμύρια ευρώ. Τότε υπήρχαν ανακοινώσεις, παρουσιάσεις και εκδηλώσεις με την Περιφέρεια και τους αρμόδιους φορείς. Υπήρχε η δικαιολογημένη αισιοδοξία ότι ένας σχεδιασμός που είχε ξεκινήσει χρόνια πριν αποκτούσε πλέον τη χρηματοδοτική δυνατότητα για να γίνει πραγματικότητα. Και προσωπικά αισθανόμουν ιδιαίτερη ικανοποίηση.

Γιατί αυτό που είχαμε ξεκινήσει όταν ήμουν Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, αυτό που το 2018 πήγαμε στο Υπουργείο με τον Φορέα Διαχείρισης, παρουσιάσαμε, προτείναμε και στηρίξαμε με ώριμες μελέτες, μπορούσα το 2021, από άλλο μετερίζι, να βοηθήσω ώστε να μη χαθεί και να συνεχίσει.

Και σήμερα; Ποιος απαντά; Εδώ πλέον δεν χρειάζονται άλλες γενικότητες. Η χρηματοδότηση εγκρίθηκε. Το έργο σώθηκε. Οι μελέτες υπήρχαν. Ο δρόμος είχε ανοίξει. Και όλα αυτά δεν αποτελούν αντικείμενο πολιτικής ερμηνείας. Υπάρχουν αποφάσεις. Υπάρχουν εγκρίσεις. Υπάρχουν αναρτήσεις στη Διαύγεια. Υπάρχουν ημερομηνίες και ποσά. Στην προσπάθεια αυτή ήταν παρόντες το Υπουργείο, η Περιφέρεια, ο Φορέας Διαχείρισης, ο Δήμος και οι αρμόδιες υπηρεσίες.

Άρα σήμερα οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν επισήμως: Ποια είναι η σημερινή κατάσταση του έργου; Ποιος είναι σήμερα ο φορέας υλοποίησης; Ποια τμήματα του φυσικού αντικειμένου έχουν εκτελεστεί; Πόσα χρήματα έχουν μέχρι σήμερα απορροφηθεί; Ποιες παρεμβάσεις παραμένουν ανεκτέλεστες; Υπάρχει ενεργή χρηματοδότηση και ποιο είναι το σημερινό χρονοδιάγραμμα; Και, αν το έργο έχει καθυστερήσει ή αλλάξει, ποιος πήρε αυτές τις αποφάσεις και για ποιο λόγο;

Αυτές δεν είναι ερωτήσεις αντιπολίτευσης. Είναι ερωτήσεις ενός τόπου που δικαιούται απαντήσεις.

Και σήμερα, μπροστά στα φαινόμενα που παρατηρούμε ξανά στη λιμνοθάλασσα και στο Αιτωλικό, δεν αρκεί να περιγράφουμε το πρόβλημα. Χρειάζεται ο αρμόδιος φορέας – όποιος έχει σήμερα θεσμικά την ευθύνη του έργου – να ενημερώσει δημόσια και επίσημα τους πολίτες. Και χρειάζεται η Περιφέρεια και η σημερινή δημοτική αρχή να ζητήσουν αυτές τις απαντήσεις, εφόσον δεν τις έχουν ήδη. Με έγγραφα. Με αριθμούς. Με ημερομηνίες. Με χρονοδιάγραμμα. Γιατί επτά χρόνια μετά το 2019 δεν μπορεί η συζήτηση να παραμένει στο «ποιος είναι αρμόδιος». Το ερώτημα είναι τι έγινε στην πράξη.

Δεν γράφω όλα αυτά για να ισχυριστώ ότι ως τότε Δήμαρχος Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου τα έκανα όλα σωστά. Δεν τα έκανα. Τα γράφω γιατί κάποια στιγμή η πολιτική πρέπει να κρίνεται όχι μόνο από τα λόγια, αλλά από όσα σχεδιάστηκαν, όσα ωρίμασαν, όσα χρηματοδοτήθηκαν, όσα παραδόθηκαν και – κυρίως – από όσα τελικά ολοκληρώθηκαν. Η αρμοδιότητα μπορεί να έχει όρια. Η ευθύνη για τον τόπο σου, όχι.

Και αφού θυμηθούμε όλη αυτή τη διαδρομή, αφού δούμε τι παραδόθηκε, τι χρηματοδοτήθηκε και τι ακολούθησε, τότε μπορούμε να θέσουμε και το πολιτικό ερώτημα:

Ποιος έχασε τελικά το 2019; Εμείς μια εκλογή; Ή ο τόπος πολύτιμο χρόνο;

Και πριν απαντήσει ο καθένας σε αυτό, υπάρχει ένα ακόμη πιο επείγον ερώτημα:

Τι συμβαίνει ΣΗΜΕΡΑ με το έργο της λιμνοθάλασσας; Ποιος έχει την ευθύνη του; Σε ποιο στάδιο βρίσκεται; Και ποιος αρμόδιος θα βγει επιτέλους να ενημερώσει επίσημα τους πολίτες;

Γιατί πλέον δεν ζητάμε από κανέναν να πιστέψει τη μία ή την άλλη εκδοχή.

Ζητάμε τις επίσημες απαντήσεις.

Και τα επίσημα έγγραφα.

Νίκος Καραπάνος

Πρώην Δήμαρχος Ι.Π. Μεσολογγίου